આઠમી સદીમાં, અદ્વૈતના આચાર્ય શંકરે ભારતના પરિભ્રમણ કરતા સંન્યાસીઓને એક સુવ્યવસ્થિત બંધુત્વમાં એકત્ર કર્યા — દસ નામ, ચાર પીઠ, એક આત્મા.
ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या जीवो ब्रह्मैव नापरः ॥ "બ્રહ્મ સત્ય છે, જગત આભાસ છે; જીવ બ્રહ્મથી ભિન્ન કંઈ જ નથી." — અદ્વૈત વેદાંતનું બીજ-શિક્ષણ આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત
સંન્યાસ — ઔપચારિક ત્યાગ — ઉપનિષદો જેટલો જ પ્રાચીન છે. પરંતુ આદિ શંકરાચાર્યના સમય સુધીમાં (પરંપરાગત રીતે ઈ.સ. ૮મી સદી) સંન્યાસી જગત અસંખ્ય સ્વતંત્ર ધારાઓમાં વિખેરાઈ ગયું હતું. શંકરની પ્રતિભા દાર્શનિક જેટલી જ સંગઠનાત્મક હતી: ઉપનિષદો, ભગવદ્ ગીતા અને બ્રહ્મસૂત્રો પરનાં તેમનાં ભાષ્યોની સાથે સાથે તેમણે સંન્યાસીઓને એકત્ર કર્યા દસ નામધારી સંપ્રદાયો — દશનામીઓ — પ્રત્યેક ભારતની ચાર દિશાઓમાં સ્થાપાયેલા ચાર મઠોમાંના એક સાથે સંલગ્ન.
સ્વામીજીનો પોતાનો સંપ્રદાય, ગિરિ ("પર્વત"), હિમાલયમાં જ્યોતિર્મઠના ઉત્તર પીઠ સાથે સંલગ્ન છે — તપ, એકાંત અને અચલ શિખરની દિશા.
પરંપરા સંન્યાસની એક ઊર્ધ્વગામી સીડી સ્વીકારે છે — કુટીચક (કુટીમાં વસનાર), બહૂદક (અનેક તીર્થજળના યાત્રી), હંસ (હંસ, પરિભ્રમણ કરતો ધ્યાની) અને પરમહંસ (પરમ હંસ, બ્રહ્મમાં લીન) — અને પછીનું સાહિત્ય ઉમેરે છે તુરીયાતીત અને અવધૂત જેઓ સર્વ બાહ્ય ચિહ્નોથી પર છે તેમના માટે. દશનામી સંન્યાસી દીક્ષા વખતે નવું નામ પામે છે, ગૃહસ્થ જીવનનાં વૈધિક બંધનો છેદે છે, અને ત્યાર પછી સાક્ષાત્કાર તથા સર્વ પ્રાણીઓના કલ્યાણ માટે જીવે છે.
ઇતિહાસે માગ્યું કે કેટલાક સંન્યાસીઓ ધર્મરક્ષા માટે શસ્ત્ર પણ ધારણ કરે. દશનામી સમુદાયમાંથી ઊભા થયા યોદ્ધા સંન્યાસી સંપ્રદાયો — નાગાઓ — અખાડાઓ ("સેનાઓ" કે "કુસ્તીના અખાડા")માં સંગઠિત. તેમાંથી, શ્રી પંચદશનામ જૂના અખાડા સૌથી પ્રાચીન અને સૌથી વિશાળ છે. બે પાંખો એક જ દેહ છે: શસ્ત્ર (ખડ્ગ) એ રક્ષણ કર્યું શાસ્ત્ર (શાસ્ત્ર), જેથી આ જ્ઞાન અખંડ રૂપે આપણા સુધી પહોંચી શકે.