শাস্ত্ৰখন
শিৱ স্বৰোদয় (স্বৰোদয় শাস্ত্ৰ বুলিও জনাজাত) প্ৰায় ৩৯৫টা শ্লোকৰ এক তান্ত্ৰিক সংলাপ, য'ত শিৱই দেৱীক শিকায় উদয় — উত্থান — স্বৰ, উশাহ-স্ৰোত। ইয়াৰ দাবী সৰল আৰু পৰীক্ষণীয়: উশাহ দুয়োটা নাসাৰন্ধ্ৰত সমানে নবয়। ই জীৱন্ত চক্ৰত সলনি হৈ থাকে — এতিয়া বাওঁফালে, এতিয়া সোঁফালে, কেতিয়াবা দুয়োফালে — আৰু প্ৰতিটো বিন্যাসে মনক, শৰীৰৰ শক্তিক, আৰু প্ৰতিবিধ কৰ্মৰ বাবে মুহূৰ্তটোৰ উপযুক্ততাক ৰং দিয়ে। গ্ৰন্থখনে কয়, যিজনে স্বৰ জানে, তেওঁৰ নিজৰ নাকতে শাস্ত্ৰ আছে: কোনো পঞ্জিকা, কোনো দৈৱবাণী ইয়াতকৈ ওচৰ নহয়।
এই শাস্ত্ৰখনেই মূল — স্বৰ যোগ, যি বিজ্ঞান স্বামীজীয়ে স্বৰ যোগ পীঠৰ জৰিয়তে শিকায়, আৰু যি বীজৰ পৰা পীঠৰ নাড়ী তত্ত্ব শিক্ষা-প্ৰণালী গঢ় লৈ উঠিছে।
তিনিওটা নাড়ী — আৰু এটা উশাহ
- ইড়া — বাওঁ স্ৰোত, চান্দ্ৰ (চন্দ্ৰ স্বৰ): শীতল, গ্ৰহণশীল, পুষ্টিদায়ক; শান্ত, স্থিৰ, অন্তৰ্মুখী কামৰ বাবে শুভ।
- পিংগলা — সোঁ স্ৰোত, সৌৰ (সূৰ্য স্বৰ): উষ্ণ, গতিশীল, বহিৰ্মুখী; পৰিশ্ৰমী, সক্ৰিয়, বাহিৰমুখী কামৰ বাবে শুভ।
- সুষুম্না — কেন্দ্ৰীয় নাড়ী, দুয়োটা নাসাৰন্ধ্ৰ সমানে বৈ থাকিলে প্ৰবাহিত হয়: সন্ধি-অৱস্থা। এই সময়ত আৰম্ভ কৰা লৌকিক কৰ্ম টলমল কৰে — কিন্তু সাধনা, স্মৰণ আৰু ধ্যানৰ বাবে ই সৰ্বোত্তম মুহূৰ্ত।
🌬 স্বামীজীৰ মুখ্য শিক্ষা: তিনিওটা নাড়ী কেৱল দীঘলীয়া পৰ্যায়ক্ৰমিক অৱস্থাই নহয় — প্ৰতিটো উশাহে তিনিওটাকে ভ্ৰমণ কৰে। ভিতৰলৈ সোমোৱা উশাহ হ'ল প্ৰাণ গ্ৰহণশীল নাড়ীৰে উঠা (ইড়াৰ স্বভাৱ); বাহিৰলৈ ওলোৱা উশাহ হ'ল অপান গতিশীল নাড়ীৰে মুকলি কৰা (পিংগলাৰ স্বভাৱ); আৰু দুয়োৰে মাজৰ বিৰতিয়ে জিৰণি লয় সুষুম্না — মধ্য বিন্দু, সেই শূন্য বিন্দু য'ত পাঁচোটা তত্ত্ব নীৰৱ হৈ পৰে আৰু কেৱল শুদ্ধ সজাগতা ৰৈ যায়। এটা উশাহ এইদৰে গোটেই মানচিত্ৰৰ মাজেৰে এক সম্পূৰ্ণ যাত্ৰা — সেইবাবেই এটা সচেতন উশাহে কেন্দ্ৰক স্পৰ্শ কৰিব পাৰে।
উশাহত পাঁচোটা তত্ত্ব
প্ৰতিটো স্বৰৰ ভিতৰত পাঁচোটা ভূত পাল পাতি উদয় হয় — পৃথিৱী (পৃথিৱী), জল (জল), অগ্নি (অগ্নি), বায়ু (বায়ু) আৰু আকাশ (আকাশ) — প্ৰতিটোৰে নিজা সময়সীমা, প্ৰবাহৰ দিশ, সূক্ষ্ম ৰং আৰু সোৱাদ আছে, আৰু প্ৰতিটোৱে নিজৰ শ্ৰেণীৰ কৰ্মৰ পক্ষপাতী: স্থিৰ কামৰ বাবে পৃথিৱী, পুষ্টিদায়ক আৰু শান্ত কামৰ বাবে জল, বলপ্ৰয়োগৰ কামৰ বাবে অগ্নি, গতি আৰু পৰিৱৰ্তনৰ বাবে বায়ু, কেৱল ধ্যানৰ বাবে আকাশ। স্বৰৰ ভিতৰত তত্ত্ব পঢ়াটোৱেই এই বিজ্ঞানৰ সূক্ষ্মতৰ কলা, আৰু ই উশাহক পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে ৩৬-তত্ত্ব সৃষ্টিতত্ত্ব — মহাবৃক্ষৰ শেষৰ পাঁচটা খাপ, আপোনাৰ জীৱনৰ প্ৰতি ঘণ্টাতে আপোনাৰ নিজৰ নাসাৰন্ধ্ৰত চক্ৰাকাৰে ঘূৰি থাকে।
এই বিজ্ঞানে কি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে
- সময় নিৰূপণ (শৰীৰৰ মুহূৰ্ত) — শয্যাৰ পৰা উঠোঁতে, যাত্ৰা আৰম্ভ কৰোঁতে, কাৰোবাক লগ ধৰোঁতে, নতুন কাম আৰম্ভ কৰোঁতে কোনটো স্বৰ বব লাগে।
- দিশ — যাত্ৰা আৰু কাম-কাজৰ বাবে বৈ থকা স্বৰৰ সাপেক্ষে শুভ দিশৰ শাস্ত্ৰীয় নিয়মসমূহ।
- স্বাস্থ্য — ভাৰসাম্যহীনতাই নিজকে জনায় বহু সময় ধৰি এফালে আবদ্ধ হৈ থকা স্বৰ ৰূপে; শাস্ত্ৰই কোমল প্ৰতিকাৰ দিয়ে।
- সাধন — সৰ্বোপৰি: সুষুম্নাৰ উন্মোচন চিনি পোৱা আৰু তাক ধ্যান, মন্ত্ৰ তথা অন্তৰ্মুখী মোৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা।
সকলোৰে বাবে অভ্যাস
১ · আপোনাৰ স্বৰ পঢ়া
ভেটি · দহ ছেকেণ্ড লাগে, গোটেই জীৱনৰ দক্ষতা গঢ়ে
- আঙুলিৰে এটা নাসাৰন্ধ্ৰ লাহেকৈ বন্ধ কৰক; আনটোৰে উশাহ এৰক। আনফালেও একে কৰক। কোনফালে অবাধে বয়? সেয়াই আপোনাৰ সক্ৰিয় স্বৰ।
- টোপনিৰ পৰা উঠোঁতে (বিচনা এৰাৰ আগত), দুপৰীয়া আৰু গধূলি পৰীক্ষা কৰক। টোকা কৰক — বাওঁ, সোঁ, নে দুয়োফাল-সমান।
- দুসপ্তাহৰ পাছত আপোনাৰ নিজৰ চক্ৰৰ ছন্দ দৃশ্যমান হয়: সলনি হোৱাটো, তাৰ সময়কাল, আৰু দুয়োফাল-সমান চমু সন্ধিক্ষণবোৰ।
কেৱল পৰ্যবেক্ষণ — নিয়ন্ত্ৰণ নাই, বল নাই। এই বিজ্ঞান আৰম্ভ হয় শুদ্ধ শ্ৰৱণ হিচাপে।
২ · এটা সম্পূৰ্ণ উশাহ
স্বামীজীৰ মূল শিক্ষা · এটা উশাহতে তিনিওটা নাড়ী
- নিৰৱে বহক। সম্পূৰ্ণ মনোযোগেৰে এটা স্বাভাৱিক উশাহ লওক।
- উশাহ সোমাওঁতে — প্ৰাণ — তাক গ্ৰহণশীল, শীতল স্ৰোত হিচাপে অনুভৱ কৰক: উশাহৰ ইড়া-মুখ।
- উশাহ ওলাই যাওঁতে — অপান — তাক মুকলি কৰা, উম দিয়া স্ৰোত হিচাপে অনুভৱ কৰক: পিংগলাৰ মুখ।
- পিছৰ উশাহৰ আগৰ বিৰতিত, স্থিৰ কেন্দ্ৰত জিৰণি লওক — সুষুম্না, মধ্য বিন্দু। কোনো তত্ত্বই নামাতে; একোৰে প্ৰয়োজন নাই।
- ৰাতিপুৱা আৰু গধূলি এনে ন টা উশাহ। বিৰতিটোৱে লাহে লাহে নিজকে ঘৰলৈ যোৱা দুৱাৰ হিচাপে প্ৰকাশ কৰে।
বিৰতিটো কেতিয়াও বলেৰে নকৰিব। ই মেলে মনোযোগেৰে, ৰোধেৰে নহয়।
৩ · জোৱাৰৰ লগত কৰ্ম
প্ৰায়োগিক স্বৰোদয় · গৃহস্থৰ অভ্যাস
- যিকোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰম্ভণিৰ আগত — কঠিন কথোপকথন, যাত্ৰা, নতুন কাম — দহ ছেকেণ্ড লৈ আপোনাৰ স্বৰ পঢ়ক (অভ্যাস ১)।
- সৌৰ (সোঁ) বৈ থাকিলে: কামটোৰ সক্ৰিয়, দৃঢ়, বহিৰ্মুখী ৰূপটো বাছক। চান্দ্ৰ (বাওঁ): গ্ৰহণশীল, ধৈৰ্যশীল, প্ৰস্তুতিমূলক ৰূপটো বাছক।
- দুয়োফাল সমান (সুষুম্না): সাংসাৰিক আৰম্ভণি কেইমিনিটমানৰ বাবে ৰখাই থওক — আৰু পাৰিলে সেই সময়খিনি স্থিৰতাত বহাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰক।
সম্পূৰ্ণ নিয়ম-সংগ্ৰহ (দিশ, তত্ত্বৰ সময়, সংশোধনী কৌশল) পীঠৰ পাঠ্যক্ৰম আৰু পৰামৰ্শত শিকোৱা হয়।
এই শাস্ত্ৰৰ সম্পূৰ্ণ জীৱন্ত প্ৰয়োগ — দৈনিক স্বৰ-পথনিৰ্দেশ, মিলোৱা সময় আৰু ব্যক্তিগত কুণ্ডলী — পৰিবেশন কৰে পীঠৰ এপ্লিকেশ্যনসমূহে, ঠিকনা swarayoga.org.