গছজোপা — ৩৬ তত্ত্ব

তত্ত্ব অৰ্থ "সেই-ত্ব" — এক প্ৰকৃত তত্ত্ব, অস্তিত্বৰ এক ঘাটি। সাংখ্যই চৈতন্যৰ পৰা পৃথিৱীলৈ পঁচিশটা তত্ত্ব গণে, শৈৱ আগমে আৰু এঘাৰটা দেখে ওপৰত — সেই ঘাটিসমূহ যাৰ মাজেৰে অসীম সসীম হয়, যাৰ মাজেৰে শিৱ স্বাধীনভাৱে জীৱাত্মালৈ সংকুচিত হয়। গছজোপা তললৈ পঢ়ক, পাব সৃষ্টি — সৃষ্টি, ঈশ্বৰৰ বাহিৰলৈ ওলোৱা উশাহ। ওপৰলৈ পঢ়ক, পাব পথ — এই পৰম্পৰাৰ প্ৰতিটো সাধনা এই গছজোপাৰেই ওপৰলৈ উভতি উঠা। ইয়াৰ একোকে অস্বীকাৰ কৰা নহয়: প্ৰতিটো তত্ত্ব এক নিৰ্দিষ্ট ঘনত্বত প্ৰকাশিত শিৱ।

গছজোপা পঢ়া — সম্পূৰ্ণ বিৱৰণ

শুদ্ধ ক্ৰম (তত্ত্ব ১–৫): বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড "মই" ৰূপে

মায়াৰ ওপৰত অভিজ্ঞতা আছে, কিন্তু বিচ্ছেদ নাই। শিৱ-তত্ত্ব "মই আছোঁ"-ৰ শুদ্ধ জ্যোতি; শক্তি-তত্ত্ব সেই জ্যোতিৰ নিজৰেই আনন্দ আৰু গতিশীলতা — কেতিয়াও দুটা নহয়, যেনেকৈ জুই আৰু তাৰ তাপ কেতিয়াও দুটা নহয়। সদাশিৱ "মই"-ৰ ভিতৰত প্ৰথম ক্ষীণ "এয়া" দেখা দিয়ে ("মই এয়া"), ইচ্ছাৰ প্ৰাধান্যত। ঈশ্বৰ "এয়া" আগবাঢ়ি আহে ("এয়াই মই"), জ্ঞানৰ প্ৰাধান্যত। শুদ্ধবিদ্যা "মই" আৰু "এয়া" ক্ৰিয়াৰ তুলাচনীত নিখুঁতভাৱে সমান হৈ ৰয়। এই পাঁচটাক কোৱা হয় শুদ্ধ — শুদ্ধ — কাৰণ সাৰ্বজনীনতাৰ বোধ কেতিয়াও হেৰাই নাযায়। আগমসমূহে ইহঁতক একেলগে কয় শিৱ-তত্ত্ব, সৰ্বোচ্চ দীক্ষা আৰু শাম্ভৱ উপায়েৰে পোৱা ক্ষেত্ৰ।

সীমাবদ্ধতাৰ ক্ৰম (তত্ত্ব ৬–১২): ভগৱান কেনেকৈ জীৱাত্মা হয়

মায়া ইয়াত "মায়া-ভ্ৰম" নহয়, শিৱৰ নিজৰেই আত্ম-আৱৰণৰ শক্তি — প্ৰকৃত বহুত্বৰ মূল্য। মায়াৰ পৰা উদয় হয় পাঁচ কঞ্চুকসমূহ (কঞ্চুক বা চাদৰ), প্ৰতিখনেই এক-একটা দিব্য মহিমাৰ সংকোচন: সৰ্বশক্তিমত্তা → কলা (সীমিত কৰ্তৃত্ব); সৰ্বজ্ঞতা → বিদ্যা (সীমিত জ্ঞান); পূৰ্ণতা → ৰাগ (কামনা); নিত্যতা → কাল (কাল); সৰ্বব্যাপী স্বাধীনতা → নিয়তি (কাৰণ-নিয়ম)। মায়াৰ আৱৰণৰ ওপৰত এই পাঁচখন চাদৰ পিন্ধি শিৱ প্ৰকট হয় পুৰুষ — আপুনি, আৰু প্ৰতিটো চেতন প্ৰাণী। আগমসমূহে এই সাতোটাক একেলগে কয় বিদ্যা-তত্ত্ব। মুক্তি হ'ল কেৱল এই চাদৰকেইখন অন্ধভাৱে নহয়, সচেতনভাৱে পিন্ধা।

ব্যক্ত ক্ৰম (তত্ত্ব ১৩–৩৬): অভিজ্ঞতাৰ ক্ষেত্ৰ

ইয়াৰ পৰা মানচিত্ৰখন সাংখ্যৰ নিজৰ, অক্ষত ভাৱে সন্মানিত। প্ৰতিজন পুৰুষৰ বাবে, প্ৰকৃতি ত্ৰিবিধ যন্ত্ৰটো মেলি ধৰে — বুদ্ধি (বুদ্ধি), অহংকাৰ (অহং-নিৰ্মাতা) আৰু মন (মন) — অন্তঃকৰণ। অহংকাৰৰ পৰা বিকশিত হয় পাঁচটা জ্ঞানেন্দ্ৰিয়সমূহ (উপলব্ধিৰ শক্তিসমূহ), পাঁচটা কৰ্মেন্দ্ৰিয়সমূহ (কৰ্মৰ শক্তিসমূহ) আৰু পাঁচটা তন্মাত্ৰসমূহ (শব্দ, স্পৰ্শ, ৰূপ, ৰস আৰু গন্ধৰ সূক্ষ্ম সাৰ), যিবোৰ ঘনীভূত হৈ পাঁচটা হয় — মহাভূতসমূহ — আকাশ, বায়ু, অগ্নি, জল, পৃথিৱী। এই চৌব্বিশটাক আগমে কয় আত্ম-তত্ত্ব, সেই ক্ৰম যাৰ মাজেৰে আত্মাই দেহান্তৰ কৰে আৰু কৰ্ম কৰে। দৃষ্টিভংগীৰ গভীৰতা লক্ষ্য কৰক: এটা শিলও — পৃথিৱী-তত্ত্ব — শিৱৰ বাহিৰত নহয়; ই চৰম সংকোচনত থকা শিৱ।

এক সত্য, তিনিখন মানচিত্ৰ — সমন্বয়, সংঘাত নহয়

স্বামীজীয়ে এই প্ৰণালীসমূহক এক একক আৰোহী প্ৰকাশ হিচাপে শিকায়, পৰম্পৰাই নিজে যেনেকৈ স্তৰত সজাইছিল ঠিক তেনেকৈ। প্ৰতিটো দৰ্শনে যি ভূখণ্ড আঁকে তাৰ বাবে সত্য; প্ৰতিটোৱে সাধকক পিছৰটোৰ হাতত গটাই দিয়ে।

সাংখ্য — ক্ষেত্ৰৰ মানচিত্ৰ (তত্ত্ব ১২–৩৬)

সাংখ্যৰ ২৫ তত্ত্ব — পুৰুষ, প্ৰকৃতি আৰু তাইৰ ২৩টা বিকাৰ — গৃহীত হয় গোটেইখিনি আগমৰ দ্বাৰা (চিহ্নিত স গছজোপাত)। সাংখ্যৰ বিবেক (বিবেক) দ্ৰষ্টা আৰু দৃশ্যৰ মাজৰ — সাধনাৰ অপৰিহাৰ্য প্ৰথম শল্যক্ৰিয়া। সাংখ্যই যি প্ৰশ্ন মুকলি ৰাখে — পুৰুষ কিয় বহুত, আৰু তেওঁলোকৰ চৈতন্য শেষত কি — তাৰ উত্তৰ ওপৰৰ তত্ত্বসমূহে দিয়ে: প্ৰতিজন পুৰুষেই সেই এক শিৱ, মায়াৰ কঞ্চুকেৰে আত্মসংকুচিত। সাংখ্য ভুল নহয়; ই গছজোপাৰ তলৰ দুই-তৃতীয়াংশৰ যথাযথ সত্য।

বেদান্ত — পঞ্চীকৰণ: ভূতসমূহে কেনেকৈ জগৎ সাজে

পাঁচোটা সূক্ষ্ম ভূত কেনেকৈ স্থূল বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড হয়, তাৰ সঠিক বিৱৰণ অদ্বৈত বেদান্তই আগবঢ়ায়: পঞ্চীকৰণ, "পঞ্চীকৰণ।" প্ৰতিটো স্থূল ভূত নিজৰ সূক্ষ্ম সাৰৰ আধা আৰু বাকী চাৰিটাৰ প্ৰতিটোৰ আঠ ভাগৰ এভাগ — সেইবাবেই প্ৰতিটো ভৌতিক বস্তুৱে পাঁচোটা ভূত বহন কৰে, আৰু সেইবাবেই শৰীৰক ইয়াৰে যিকোনো এটাৰ মাজেৰে পঢ়িব পাৰি:

অসংযুক্ত (অপঞ্চীকৃত) ভূতৰ পৰা বেদান্তই সূক্ষ্ম শৰীৰ নিষ্কাশন কৰে — পাঁচ প্ৰাণ, দহ ইন্দ্ৰিয়, মন আৰু বুদ্ধি — আৰু পঞ্চীকৃত ভূতৰ পৰা স্থূল শৰীৰ: আগমৰ আত্ম-তত্ত্বই বৰ্ণনা কৰা সেই একেই স্থাপত্য, সিপাৰৰ পৰা আহি পোৱা। স্বৰ যোগত এয়া কোনো তত্ত্বকথা নহয়: স্বৰ শাস্ত্ৰ এই পাঁচোটা তত্ত্বকেই প্ৰতিটো উশাহৰ ভিতৰত উদয় আৰু লয় হোৱা চায়।

অদ্বৈত — মূলক নাম দিয়া মুকুট

অদ্বৈতই ঘোষণা কৰে: ব্ৰহ্ম সত্যম্ — কেৱল পৰমহে সত্য, আৰু জগৎ মায়াৰ মাজেৰে তাৰেই আভাস। ত্ৰিকে সাৰবস্তুৰ ক্ষেত্ৰত সহমত, আৰু গুৰুত্বৰ ঠাইখিনি সূক্ষ্ম কৰে: পৰম (তাক ব্ৰহ্ম বুলি কওক বা পৰমশিৱ) কেৱল প্ৰকাশ, শুদ্ধ জ্যোতি, বৰঞ্চ বিমৰ্শ — আত্মসচেতন, আত্মানন্দময় শক্তি। সেয়েহে অদ্বৈতই য'ত "আভাস" বোলে, আগমে তাত বোলে "প্ৰকৃত আত্ম-প্ৰকাশ": মায়া কোনো নামহীন হেঁয়ালি নহয়, শিৱৰ নিজৰেই শক্তি, এক জ্ঞেয় জখলাৰ ষষ্ঠ তত্ত্ব। বেদান্তৰ জীৱ আৰু আগমৰ পুৰুষ একেই মূৰ্তি — আত্ম-সীমিত চৈতন্য; তত্ত্বমসি আৰু প্ৰত্যভিজ্ঞা একেটা ঘটনা — "মই সেয়াই" এই প্ৰত্যভিজ্ঞা। শিখৰক নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম বুলিলেও বা পৰমশিৱ বুলিলেও মানুহে একেজোপা গছতে উঠে; দশনামী সন্ন্যাসী আৰু কাশ্মীৰী আচাৰ্য ওপৰত লগ হয়, আৰু আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁলোকে তাক কেতিয়াও এৰাই নাছিল।

शिवोऽहम् — अहं ब्रह्मास्मि "মই শিৱ" আৰু "মই ব্ৰহ্ম" — দুটা ভাষা, এক প্ৰত্যভিজ্ঞা।